Integratie van de interne markt is Europas krachtigste economische hefboom, maar werkt nog steeds niet zoals het zou moeten.
Waarom barrières blijven bestaan ondanks decennia van regelgeving
De interne markt van de EU geeft bedrijven toegang tot 450 miljoen consumenten. Het is de eerste motor van concurrentievermogen en de op één na grootste wereldmarkt. Maar de regels en voorschriften kunnen ingewikkeld zijn en vormen barrières voor markttoetrede en groei.
Ondanks vooruitgang blijft de interne markt gefragmenteerd, waardoor bedrijven en burgers het volledige potentieel niet kunnen benutten. Het kernprobleem is geen gebrek aan wetgeving. Er zijn beleidsgebieden waarin harmonisatiewetgeving op EU-niveau bestaat, maar niet wordt nageleefd. Ondanks inspanningen van EU-instellingen zouden de nalevingsresultaten beter kunnen zijn.
Aanhoudende barrières voor vrij verkeer, slechte omzetting, implementatie en handhaving van regels, alsmede ineffectief bestuur, belemmeren bedrijfsgroei en beperken kansen. Sleutelprestatiesindicatoren wijzen op een afname van marktintegratie voor zowel goederen als diensten.
De kosten van niets doen aan barrières op de interne markt
Het economische argument voor actie is eenvoudig. Vastberaden acties om resterende regelgevingsbarrières op de interne markt weg te nemen, zouden economische voordelen van ten minste €644 miljard per jaar tegen 2032 kunnen opleveren. Een aparte raming van het Europees Parlement stelt het cijfer nog hoger: de voordelen van het wegnemen van de resterende barrières voor een volledig functionerende interne markt voor goederen en diensten zouden tegen het einde van 2029 €713 miljard kunnen bedragen.
Marktfragmentatie veroorzaakt door regelgevings- en structuurverschillen belemmert het vermogen van bedrijven om volledig voordeel te halen uit de bredere Europese markt. Dit geldt vooral voor innovatieve bedrijven: 74% van hen noemt regelgevingsongevoerigheid als een belemmering voor bedrijfsuitbreiding. Voor mkb-bedrijven is de last nog zwaarder. 28% van de mkb-bedrijven in de EU meldt dat meer dan 10% van hun personeelsleden werken aan beoordeling en naleving van regelgeving en normen.
De interne markt heeft het EU-bbp al met 3 tot 4% verhoogd en 3.6 miljoen banen gecreëerd. Voltooiing ervan zou deze winsten kunnen verdubbelen. Dat is een zeer geldige reden om nu in actie te komen.
Wat zijn die "tien erge" barrières op de interne markt eigenlijk
In mei 2025 publiceerde de Europese Commissie een nieuwe strategie om dit rechtstreeks aan te pakken. De strategie richt zich op het wegnemen van de 10 meest schadelijke barrières waar bedrijven over klagen: ingewikkelde bedrijfsoprichting en -exploitatie; complexe EU-regels; gebrek aan eigenaarschap door lidstaten; beperkte erkenning van beroepskwalificaties; gebrek aan gemeenschappelijke normen; gefragmenteerde verpakkingsregels; gebrek aan naleving van productvoorschriften; restrictieve en uiteenlopende nationale dienstenregelgeving; belastende regels voor terbeschikkingstelling van werknemers in sectoren met laag risico; en ongerechtvaardigd territoriaal beperkte leveringsverplichtingen.
Het volgende hoofdstuk van Europese groei zal geschreven worden in diensten. In de afgelopen twee decennia is er weinig vooruitgang geboekt bij het voltooien van de interne markt voor diensten, de grootste sector van de EU en de minst geïntegreerde. De Commissie stelt nu voor om regels voor bouw-, post- en zakelijke diensten te moderniseren. Digitale labels met QR-codes stellen consumenten in staat eenvoudig informatie over producten in te zien, en maken het voor bedrijven ook eenvoudiger om zich aan etiketteringsregels te houden. Het Digital Product Passport zal geleidelijk worden ingevoerd met als doel deze in alle EU-productenwetgeving te gebruiken.
Deskundig perspectief op hervorming van de interne markt
Barrières uit de interne markt verwijderen is niet alleen een oefening in wettelijk opschonen. Het is een structurele voorwaarde voor Europas concurrentievermogen. De dienstensector alleen al biedt enorm onbenut potentieel, maar nationale regelgevingsverschillen zijn in decennia nauwelijks veranderd. Bedrijven die grensoverschrijdend actief zijn, worden geconfronteerd met een lappendeken van vergunningsregels, vereisten voor beroepskwalificaties en terbeschikkingstellingverplichtingen die kosten vermenigvuldigen en groei vertragen. Wat Europa nodig heeft, is niet meer wetgeving, maar disciplinaire, consistente handhaving van wat al bestaat, gecombineerd met echte harmonisering van normen. Zonder dit loopt elke nieuwe groene technologie of digitale innovatie het risico om vast te zitten in nationale grenzen in plaats van over het continent uit te breiden.
Brancheperspectief, investeringen en competitiviteitsprofessionals in de Europese Unie
Hoe handhaving sterker wordt
De Commissie stopt niet bij strategiedocumenten. Ter ondersteuning van de ontwikkeling van wind- en zonne-energieinstallaties voerde de Single Market Enforcement Task Force een project uit om meer dan 90 procedurebarrières voor vergunningverlening weg te nemen. De taskforce bevorderde ook de invoering van goede praktijken voor duidelijke informatie en deadlines, een loket, digitale vergunningverlening en stilzwijgende toestemming.
Om ervoor te zorgen dat burgers en bedrijven directe betalingen in de hele EU kunnen doen of ontvangen, voerde de taskforce een project uit om IBAN-discriminatie in de publieke sector en telecom aan te pakken. De taskforce lanceerde ook een project om het gemakkelijker te maken om bankrekeningen in de hele EU te openen. Consumenten en bedrijven ondervinden vaak moeilijkheden bij het openen van rekeningen in andere EU-landen, wat een beperking vormt voor hun grensoverschrijdende activiteiten.
Op het gebied van bestuur wordt van lidstaten verwacht dat zij een vertegenwoordiger op hoog niveau voor de interne markt benoemen, een zogenaamde "Sherpa", om toezicht te houden op de toepassing van de regels van de EU-interne markt. Lidstaten worden ook aangemoedigd om barrières op de interne markt te voorkomen door de evenredigheid van hun conceptnationaal beleid te beoordelen.
Wat dit betekent voor de groene en innovatie-agenda
De link tussen hervorming van de interne markt en Europas groene transitie is direct. Europa moet zijn ambitieuze klimaatdoelstellingen combineren met een realistisch en pragmatisch stappenplan dat bedrijven helpt de kansen van de groene transitie te grijpen. Gefragmenteerde nalevingsregels zijn een van de belangrijkste obstakels voor dat stappenplan.
Een meer geïntegreerde elektriciteitsmarkt kan helpen de elektriciteitskosten te verlagen en het concurrentievermogen te versterken door uitgebreide grensoverschrijdende verbindingen, verminderde belastingen op elektriciteit en sterker concurrentie. Het vergroten van de productiviteit vereist een meer geïntegreerde interne markt met minder regelgevinghindernissen voor bedrijven om te schalen, te concurreren en te innoveren.
De strategie maakt deel uit van het bredere doel van de Commissie om bureaucratie met 25% in totaal en 35% voor mkb-bedrijven tegen het einde van 2029 terug te dringen. De strategie ondersteunt de ontwikkeling en groei van het mkb door een nieuwe definitie van kleine middelgrote bedrijven in te voeren en enkele van de voordelen die het mkb wordt gegeven, uit te breiden naar deze bedrijven. Het vereenvoudigt ook bestaande regels en maakt digitalisering de norm door bedrijven in staat te stellen documenten digitaal in te dienen om aan bepaalde EU-wetgeving te voldoen.
De interne markt heeft nog echt potentieel om vrij te maken
De interne markt blijft het belangrijkste economische instrument van de EU. Hoewel de EU door de jaren heen veel handelsbelemmeringen in de interne markt heeft afgebroken, verschijnen voortdurend nieuwe fragmentatiebronnen. Die cyclus moet stoppen. De strategie van 2025 is een serieuze stap, maar de strategie gaat niet volledig in op de verregaandere institutionele hervormingen, zoals de oprichting van een gespecialiseerd handhavingsorgaan, de invoering van bindende minimale onderzoekscriteria of versterking van het afschrikkingseffect van sancties. Zonder duidelijkere verbintenissen over deze structurele kwesties, bestaat het risico dat de veelbelovende initiatieven van de strategie tekortschieten.
De interne markt zal zich niet vanzelf herstellen door politieke goodwill alleen. Het vergt consistent handhaving, digitale tools en een echte toewijding van lidstaten om afgesproken regels toe te passen. Voor Europese bedrijven, vooral voor degenen die de groene en digitale economie opbouwen, is een volledig geïntegreerde interne markt niet een beleidsambition. Het is een basisvoorwaarde voor werking. De huidige koers van de Commissie is juist. Nu moeten lidstaten hun toezeggingen waarmaken.
Meer informatie over de interne markt
- EU Single Market Strategy 2025, Europese Commissie
- BusinessEurope: Voorbeelden van belemmeringen in de interne markt voor bedrijven 2025
- ECB: Wat is het onbenutte potentieel van de EU-interne markt?
